SKKD; Avrupa Birliği’nin karbon kaçağı riskini azaltma amacıyla getirdiği bir mekanizma olmasının yanında, AB’nin yerleşik ithalatçılara yönelik karbon emisyonlarını yönetme yoludur.
SKDM / CBAM mekanizması, AB’nin iklim değişikliğiyle mücadele çabalarının bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. SKDM, sera gazı emisyonlarını azaltmak için ithal ürünlere uygulanan bir düzenleme mekanizmasıdır. AB’nin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma çabalarında önemli bir rol oynamaktadır. Bu mekanizma, AB’nin ithal edilen ürünlerin karbon ayak izini dikkate alarak ticaret politikalarını şekillendirme ve karbon emisyonlarını azaltma çabalarını destekleme amacı taşımaktadır.
SKDM’nin Çalışma Mantığı Nedir?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), AB’nin içinde sera gazı emisyonlarını azaltmayı ve karbon kaçağını önlemeyi hedefleyen bir ticari mekanizmadır. Bu mekanizma, Avrupa içi emisyon ticaret sistemi (ETS) gibi bir karbon fiyatlandırma sistemini temel alır ve AB içinde üretilen ürünlerin yanı sıra ithal edilen ürünlerin de emisyonlarını içerecek şekilde tasarlanmıştır. Böylece, emisyon üst sınırını aşan ürünlere emisyon vergisi uygulanarak üreticilere yaptırım getirilirken, emisyon üst sınırını aşmayan ürünler için ihracatçılar herhangi bir yaptırım ile karşılaşmazlar.
Bu uygulama öncelikli sektörleri kapsayacak şekilde başlatılacak ve AB’nin sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
SKDM Hangi Sektörleri Kapsıyor?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), öncelikli sektörler olarak belirlenen “demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen” sektörlerini kapsamaktadır.
Bu sektörlerin öncelikli olarak belirlenmesinin nedeni, emisyon yoğunluğunun yüksek olmasıdır. İlerleyen zamanlarda, mekanizma kapsamının genişlemesi ve yeni sektörlerin eklenmesi beklenmektedir.
Ülkemizde bu sektörlerin sera gazı emisyonları 2016 yılından bu yana Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı mevzuatları gereği izlenmekte, ölçülmekte ve doğrulanmaktadır. Bahsi geçen sektörlerin ülkemizin sera gazı emisyonlarının yaklaşık %50’sine katkıda bulunduğu tahmin edilmektedir. Bu nedenle, SKDM’nin bu sektörler üzerinde odaklanması, ülkenin emisyon azaltma hedeflerine ulaşma çabalarını desteklemeyi amaçlamaktadır.
SKDM Raporunda Yer Alan Bilgiler Nelerdir?
- Genel Bilgiler: Raporun tarihi, raporu hazırlayan kurum veya komisyonun isimleri, raporun kapsamı ve hangi ürün veya sektörlerin incelendiği bilgileri.
- Karbon Emisyonu Değerlendirmesi: İthal edilen ürünlerin üretim süreçlerinde ortaya çıkan karbon emisyonlarının hesaplanması ve bu emisyonların Avrupa Birliği normlarına göre değerlendirilmesi.
- Mekanizma ve Uygulama Yöntemleri: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın nasıl uygulanacağına dair detaylar, örneğin karbon sertifikaları, vergilendirme yöntemleri, denetim ve raporlama süreçleri.
- Etki Analizi: SKDM’nin ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerinin değerlendirilmesi. Bu bölümde, mekanizmanın AB üyesi ülkeler üzerindeki etkileri ile birlikte, ithalatçı ülkeler üzerindeki potansiyel etkiler de ele alınır.
- Uyum ve Uygulama Süreçleri: SKDM’ye uyum sağlamak için alınması gereken önlemler ve bu süreçlerin nasıl denetleneceği bilgileri. Bu bölümde, uyum sürecine dair yol haritaları ve öneriler yer alır.
- Sonuç ve Öneriler: Raporun sonunda, SKDM’nin genel değerlendirmesi yapılır ve iyileştirme önerileri sunulur. Bu bölümde, mekanizmanın daha etkin ve adil bir şekilde uygulanabilmesi için alınması gereken ek önlemler veya politikalar tartışılır.
Bu raporlar, hem AB içindeki paydaşlar hem de ithalatçı ülkeler için önemli bilgiler sunar ve karbon emisyonlarının global ölçekte azaltılması hedefi doğrultusunda stratejik bir araç olarak değerlendirilir.
Kimler Sınırda Karbon Vergisini Öder?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), işletmelerin sebep oldukları emisyonlara dayalı mali yaptırımları yerine getirmelerini sağlamak için tasarlanmıştır. Bu mekanizma, “kirleten öder” prensibiyle işler ve SKDM yaptırımları, SKDM sertifikaları aracılığıyla uygulanır. SKDM kapsamında, Avrupa Birliği’nde yerleşik olan işletmeler karbon vergisi ödemekle yükümlüdür.
Birlik dışından mal ithal eden işletmeler ise vergi ödemesine tabi olacaktır. Ancak, birlik dışında yerleşik olan ve birliğe ihracat yapan işletmeler karbon vergisi ödemeyeceklerdir. Bu düzenleme, emisyonların azaltılmasını teşvik etmek ve çevre dostu üretim yöntemlerini teşvik etmek amacıyla oluşturulmuştur.
